YURTDIŞI MARKA TESCİL İŞLEMLERİ

Marka tescilleri ülkesel bazda korunan mülkiyet haklarıdır. Daha basit bir ifadeyle markalar tescil edildikleri ülkelerde korunurlar. Bu durum uzun emek ve maliyetlerle oluşturulmuş markaların, tescil edilmedikleri ülkelerde, üçüncü kişi ve kurumlarca kolaylıkla kullanılabileceği sonucunu doğurmaktadır. Oluşturulmuş markalar üzerinde hak iddia edebilmek ve markayı ilişkili tüm ülkelerde koruyabilmek için, markanın menşei ülkede olduğu gibi tüm bahse konu diğer ülkelerde de tescil edilmesi, uluslar arası ticaretin her gün daha da çok önem kazandığı günümüzde asli bir zarurettir.

YURTDIŞINDA MARKA TESCİLİNE DAİR YÖNTEM VE ORGANİZASYONLAR

Türkiye’de marka tescil işlemleri Türk Patent Enstitüsü nezdinde yapılmaktadır. Hemen her ülkede, Türk Patent Enstitüsü’nün ilgili ülkelerdeki muadilleri olan resmi marka ofisleri mevcuttur. Ayrıca her ülkede temel ilkeler aynı olsa da, birbirinden farklı fikri mülkiyet mevzuatları vardır. Bu durum her ülkede marka tescil işlemleri için, o ülkenin mevzuatları içerisinde hareket edilmesini gerekli kılmaktadır. Ancak her ülkede birbirinden farklı olan mevzuatların aşılabilmesi, evrak gereksinimlerinin azaltılması ve yurtdışında hak sahiplerinin markalarını daha kolaylıkla koruyabilmesi için bazı anlaşma ve organizasyonlar oluşturulmuştur. Bu adımlar, hak sahiplerinin yurtdışında markalarını koruması için teşvik edici unsurlardır.

  • ULUSLARARASI MADRID PROTOKOLÜ

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü kısa adıyla WIPO (World Intelectual Property Organisation), ülke marka ofislerinin bağlı olduğu bir çatı örgütüdür. Merkezi İsviçre’de yer alan kurum, tüm dünyada fikri mülkiyet haklarının korunması vizyonuna yön vermektedir. Bu doğrultuda WIPO üye ülkelerin marka haklarının diğer üye ülkelerde korunmasının kolaylaştırılması, maliyetlerin düşürülmesi, bürokratik engellerin azaltılması için Uluslararası Madrid Protokolü’nü hizmete sunmaktadır. Bu protokole ülkemiz de imza atmış olduğundan, TC uyruklu kişiler ve Türkiye’de faaliyet gösteren tüm şirketler de Uluslararası Madrid Protokolü’nden yararlanabilmektedir. Uluslararası Madrid Protokolü sayesinde, üye ülkelerden tescili hedeflenenler belirlenerek, ortak dillerden herhangi biriyle hazırlanan standart evraklarla başvuru Türk Patent Enstitü’süne sunulabilir. Başvuru TPE’nin şekli incelemelerinden sonra WIPO’ya sunulmakta, WIPO’nun onay ve ilk tescilinden sonra da WIPO tarafından hedeflenen tüm ülke marka ofislerine iletilmektedir. Böylelikle evrak ve maliyet tasarrufunun yanı sıra başvuru için ilgili her ülkeden kayıtlı marka vekilleriyle çalışma zorunluluğu da ortadan kalkmaktadır.

Bugün Uluslararası Madrid Protokolü 90 dan fazla üye ülkesi ile Türk firmaları ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişilere yurtdışında markalarını tescil edebilmeleri için büyük avantajlar sağlamaktadır. Yine tescil başvurusunun yanı sıra, birçok ülkede tescilli markaların tek işlemle devrini, sahip bilgilerini değiştirmeyi, yenileme işlemlerini de kolaylıkla mümkün kılmaktadır.

  • CTM (AVRUPA BİRLİĞİ TOPLULUK MARKASI)

Avrupa Birliği, siyasi, sosyal, ekonomik alanlarda Avrupa kıtasını bütünleştirirken, fikri mülkiyet hakları konusunda da uyumlulaştırma organizasyonları tesis edilmiştir.

OHIM (The Office for Harmonization in the Internal Market) Avrupa Birliği’ne üye ülkelerdeki hak sahiplerinin, marka haklarının diğer AB üyesi ülke pazarlarında da korunmasını sağlamaktadır. Merkezi İspanya’nın Alicante şehrinde olan bu kurum, ülkelerin marka ofislerinin haricinde Avrupa Birliği’nin marka ve tasarım ofisi olarak hizmet vermektedir.

CTM (Community Trade Mark) ise Avrupa Birliği’nin tamamında tescilli olan markalara verilen addır. CTM başvuruları OHIM nezdinde yapılmakta ve markanın tüm AB üyesi ülkelerde müsait olması durumunda tescillenmektedir. Bu tescil ile marka tüm AB çapında korunmaktadır. CTM başvurularında göz önünde bulundurulması gereken en önemli nokta, markanın AB üyesi herhangi bir ülkede müsait olmaması durumunda başvurunun tümden reddolacağıdır. Bu durumda CTM başvurusu, tek tek AB üyesi ülkelerde ayrı başvurular yapmaya göre daha risklidir ancak tescilin alınması durumunda ise maliyetler ve işlemler noktasında büyük tasarruf sağlamaktadır.

  • OAPI (AFRİKA FİKRİ MÜLKİYET ORGANİZASYONU)

OAPI özellikle Fransız sömürgesi olan ve Fransızca konuşan Afrika ülkelerinin kurduğu bir ortak marka ofisidir. Üye ülkeleri Benin, Burkina Faso, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Kongo, Fildişi Sahilleri, Ekvatoral Gine, Gabon, Gine, Gine Bişau, Mali, Moritanya, Nijer, Senegal, Togo, ve Kamer Adaları’dır. OAPI başvurusu direkt olarak OAPI ofisine yapılabileceği gibi Uluslararası Madrid Protokolü kullanılarak da yapılabilir.

  • ÜLKESEL BAŞVURULAR

Marka tescil başvuruları belirli sistem ve organizasyonlar dışında, direkt olarak ilgili ülkelerin marka ofislerine yapılır. Özellikle ülkemizi yakından ilgilendiren Ortadoğu ülkeleri başta olmak üzere birçok ülke, herhangi bir uluslararası sistem ya da organizasyona bağlı değildir. Bu ülkeler için ülkesel yolla marka başvurusu yapmak dışında herhangi bir seçenek söz konusu değildir. Ülkesel marka başvurusu ilgili ülkenin marka ofisine, ilgili ülkenin kayıtlı herhangi bir marka vekili aracılığıyla direkt olarak yapılan başvurudur. Bu türlü marka başvurularında ilgili ülkelerde doğru hizmeti veren, daha önce çalışmaları gözlenmiş güvenilir kişi ve firmalardan vekalet hizmeti almak en önemli noktadır.